İnvestorlar Yaxın Şərqdə müharibənin ciddi nəticələrinə hazırlaşır
Yaxın Şərq münaqişəsi, İranda hakimiyyət uğrunda mübarizə və uzunmüddətli regional müharibə perspektivi bu vəziyyətdən narahat olan investorlar üçün əsas narahatlığa çevrilib. Bunun nəticələri qlobal ticarətdən inflyasiyaya qədər bütün sahələrdə hiss olunacaq.
NUHÇIXAN xəbər verir ki, maliyyə bazarlarında ABŞ və İsrailin həftəsonu Ali Rəhbər Ayətullah Əli Xameneinin ölümünə səbəb olan İrana hücumları fonunda narahatlıq yaranıb, neft qiymətləri bazar ertəsi günü kəskin şəkildə yüksəlib, həmçinin qızıl da dövlət borclanma xərclərinin artması ilə birlikdə bahalaşıb.
İran Fars körfəzindəki şəhərlərə qarşı qisas əməliyyatları keçirir: aviaşirkətlər uçuşları dayandırıb, neft və digər neft məhsulları daşıyan tankerlərin Hörmüz boğazından tranziti dayanıb. “Reuters” xəbər verir ki, bazarlar üçün ilk risk İslam Respublikasının idarəetmə sisteminin mürəkkəbliyi kontekstində İrandakı gələcək inkişaflarla bağlı qeyri-müəyyənlikdir.
“Brent” markalı xam neftin qiyməti bazar ertəsi günü təxminən 10% artaraq 79 dollara çatıb ki, bu da ilin əvvəlindən bəri təxminən 30% artım deməkdir, lakin yenə də 100 dollar səviyyəsindən xeyli aşağıdır. Analitiklər münaqişə uzanarsa, qiymətlərin daha yüksək olacağını bildirirlər.
“Qlobal neft tranzitinin təxminən 20%-nin keçdiyi Hörmüz boğazının faktiki olaraq bağlandığını nəzərə alsaq, bu, nisbətən mülayim bir reaksiyadır”, - deyə “Commerzbank”ın baş iqtisadçısı Yörq Kramer bildirib. O əlavə edib: “Hazırda bazar iştirakçıları cəmi bir neçə həftə davam edəcək daha qısa bir müharibə gözləyirlər”.
Analitiklər qeyd edirlər ki, daha böyük risk münaqişənin təsirinin məhdud olacağını güman edən bazarlar arasında özünəinamda ola bilər, məsələn, ötən ilin iyun ayında İranda baş verən “12 günlük müharibə” və ya Rusiyanın Ukraynaya çoxsaylı hücumları zamanı bunlar baş verib.
Bazar ertəsi günü dolların məzənnəsi möhkəmlənib, qızıl 2%-dən çox bahalaşıb və Avropa səhmləri təxminən 2%-ə düşüb, fyuçerslər ABŞ səhmləri üçün də oxşar açılışa işarə edir. Təhlükəsiz sığınacaq aktivi hesab edilən İsveçrə frankı avroya qarşı 2015-ci ildən bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib.
Lakin digər təhlükəsiz sığınacaq aktivi olan yen dollara qarşı zəifləyib.
“Capital Economics” şirkətinin inkişaf etməkdə olan bazarlar üzrə baş iqtisadçısı Uilyam Cekson uzun müddət davam edəcək münaqişəsinin neftin qiymətlərini təxminən 100 dollara çatdıracağını və qlobal inflyasiyaya potensial olaraq 0,6-0,7 faiz bəndi əlavə edəcəyini gözləyir.
Bəzi analitiklər İranın Fars körfəzi bölgəsində ticarəti poza bilməyəcəyini və bunun neftin qiymətlərinə təsirinin məhdud olacağını proqnozlaşdırırlar.