BMT: Silahlı münaqişə zonalarında uşaqlara qarşı zorakılıq halları rekord həddə çatıb
Silahlı münaqişə və müharibələr nəticəsində uşaq qurbanlarının ümumi sayı yeni bir rekord qırıb. NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu qənaət BMT-nin “Uşaqlar və silahlı münaqişələr” adlı illik hesabatında (CAAC) yer alıb.
Qeyd olunub ki, 2025-ci ildə və cari ilin ilk aylarında silahlı münaqişə zonalarında uşaqlar qətlə yetirmə, şikəst etmə, qaçırma, zorlama və digər cinsi zorakılıq formalarına məruz qalıblar. Bununla yanaşı, məktəblərə və xəstəxanalara hücumlar, humanitar yardımların kəsilməsi də ağır fəsadlara səbəb olub.
Hesabatda 2025-ci ildə uşaqlara qarşı törədilmiş 38.558 ağır zorakılıq halı təsdiqlənib. Qurbanların üçdəbiri qızlar olub. Bu, BMT-nin 30 il əvvəl CAAC mandatını təyin etməsindən bəri qeydə alınan rekord rəqəmdir.
Qeyd olunur ki, həmin zonalarda hökumət qüvvələri uşaqlara qarşı ağır zorakılıq hallarının, xüsusən də qətl və şikəst etmənin, məktəblərə və xəstəxanalara hücumların, humanitar yardımların kəsilməsinin əsas səbəbkarı olub. Bu narahatedici dəyişiklik hərbi əməliyyatlar, sıx məskunlaşmış ərazilərdə partlayıcı silahların istifadəsinin artması və süni intellektin (AI) hədəf alma proseslərinə inteqrasiyasının artması fonunda baş verib.
BMT Baş katibinin uşaqlar və silahlı münaqişələr üzrə xüsusi nümayəndəsi Vanessa Freyzer bildirib: “2025-ci il monitorinqin başladığı vaxtdan bəri uşaqların müdafiəsi üçün ən qaranlıq fəsillərdən biri olub. Uşaqları qorumaq öhdəliyi daşıyan dövlətlər onların əzablarına töhfə verdikdə, bu, beynəlxalq hüquqa hörmətsizliyin daha da dərinləşməsini göstərir”.
Ən yüksək səviyyədə pozuntuların baş verdiyi ölkələr Fələstin, Konqo Demokratik Respublikası, Nigeriya, Myanma və Somali olub. 2025-ci ildə 6266 uşaq öldürülüb və daha 7958 azyaşlı şikəst edilib. Ən çox təsdiqlənmiş pozuntular qətl və xəsarət alma halları olaraq qalır. Bundan əlavə, hesabatda qeyd olunur ki, bu pozuntular müvafiq olaraq 34 faiz və 10 faiz artımla narahatedici səviyyələrə çatıb.
Humanitar yardımların təmin edilməməsi ilə bağlı 8322 hadisə baş verib, 6607 uşaq isə hərbi əməliyyatlarda iştirak edib. Daha 5129 uşaq zorakılıq məqsədilə qaçırılıb. Bu arada, təcavüz və digər cinsi zorakılıq halları da artıb.
Uşaqlar, həmçinin minalara və müharibənin partlayıcı qalıqlarına qarşı həssas olaraq qalıblar. Bu səbəblərdən azyaşlılar arasında ölüm və yaralanma hallarında artım müşahidə olunub. Keçən il 1667 uşaq müharibə edən tərəflərlə faktiki və ya iddia edilən əlaqələrinə görə saxlanılıb.
BMT-nin CAAC mandatının bu il 30-cu ili tamam olur və ötən il bəzi ərazilərdə uşaqların vəziyyəti kəskin şəkildə pisləşsə də, mühüm irəliləyişlər də baş verib. Məsələn, silahlı qüvvələrlə və ya silahlı qruplarla əlaqəli olan 13.112 uşaq qoruma və ya reinteqrasiya dəstəyi alıb, münaqişə tərəfləri isə Somali, Ukrayna və Kolumbiya kimi yerlərdə təhvil protokolları, potensialın artırılması təşəbbüsləri, birtərəfli öhdəliklər və ikitərəfli dialoqlar daxil olmaqla təxminən 40 öhdəlik götürüblər.
V. Freyzer bildirib ki, uşaqları qorumaq bir istək deyil, dövlətlərin öhdəliyidir.