BMT Baş katibi: Metanı hədəf alan iqlim mübarizəsində uğur qazana bilərik
Qlobal istiləşmənin qarşısını almaq səyləri fonunda aparılan mübarizə dünyanın istixana qazlarının üçdəbirini buraxan metan kimi super çirkləndiricilərin hədəf alınmasından asılıdır və bu, uğur qazana biləcəyimiz mübarizədir.
NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş 20-28 iyun tarixlərində London İqlim Fəaliyyəti Həftəsi çərçivəsində bildirib. O əlavə edib: “İqlim böhranı sürətlənir və biz artıq qarşıdakı illərdə 1,5 dərəcə Selsi həddini aşmaq yolundayıq”.
Baş katib metan qazı emissiyası ilə bağlı vurğulayıb: “Metanı azaltmaq yaxın vaxtlarda uğur qazana biləcəyimiz və faydalana biləcəyimiz mübarizədir. Bizim vəzifəmiz atmosferdə yaranan bu həddindən artıq istiliyi mümkün qədər kiçik həcmdə, qısamüddətli və təhlükəsiz saxlamaq, həmçinin temperaturu aşağı salmaqdır. Bu, indidən başlayaraq tullantıları kəskin şəkildə azaltmadan və qazıntı yanacaqlarından uzaqlaşmanı sürətləndirmədən baş verə bilməz. Bunu etmək üçün dünyanın bu günə qədər qlobal istiləşmənin təxminən yarısının arxasında duran güclü istixana qazları olan super çirkləndiricilərə qarşı sürətli hərəkət etməsi tələb olunur”.
Antonio Quterreş qeyd edib ki, mövcud texnologiya ən böyük çirkləndirici olan metanı aradan qaldıra bilər. “Görünməz, qoxusuz və hazırkı qlobal istiləşmənin təxminən üçdəbir hissəsini idarə edən metan təbii qazın əsas tərkib hissəsidir və “superçirkləndiricidir” - deyən Baş katib əlavə edib ki, karbon qazından fərqli olaraq, bu qaz on il ərzində parçalanır.
Onun sözlərinə görə, metanı azaltmaq istiləşən planetdə çəkə biləcəyimiz ən sürətli əyləcdir. Baş katib metanla bağlı qlobal Fəaliyyət Çağırışına da işarə edib.
Beynəlxalq Enerji Agentliyi neft və qazdan metanın təxminən 70 faizinin mövcud texnologiyalarla aşağı və ya heç bir xalis xərc olmadan aradan qaldırıla biləcəyini, habelə peyklər sayəsində metan çirklənməsini harada baş verdiyini izləməyin mümkünlüyünü bildirib.
BMT rəhbəri hökumətlərin və sənayenin metanın mənfi təsirləri ilə mübarizə aparmaq üçün ata biləcəyi üç addımı açıqlayıb: birincisi, hər bir sızmanı aşkar etmək və düzəltmək, müntəzəm olaraq yandırma və soyuq havalandırmanı aradan qaldırmaq, ikincisi, tullantıları ölçülə bilən, hesabatlı və yoxlanılan etmək, nəhayət, elmə əsaslanan qlobal metan standartının qəbulu və sıfıra yaxın metan enerjisi üçün bazarın qurulması. “Norveç kimi ölkələr artıq bu yolu göstərib. Əgər hər bir istehsalçı öz standartlarına cavab verərsə, neft və qazdan çıxan metan 90 faiz azalar”, -deyə o bildirib.
Baş katib əlavə edib ki, dünya ozon təbəqəsini bərpa etmək və qurğuşunlu benzini tədricən istifadədən çıxarmaq üçün hərəkətə keçib, indi isə metan çirklənməsi ilə bağlı tədbir görməlidir. O deyib: “Artıq könüllü fəaliyyət dövrü bitdi. Həqiqətən, azalma potensialının 70 faizindən çoxu G20 ölkələrində, onun böyük hissəsi isə qazıntı yanacağı sektorundadır və məhz burada metanı sıfra endirməliyik”.
Quterreş bildirib ki, inkişaf etməkdə olan ölkələr kənd təsərrüfatı, tullantılar və qazıntı yanacaqları sahəsində tədbirləri sürətləndirmək üçün maliyyə, texnologiya və potensiala ehtiyac duyurlar. “Bu, həm də iqlim həmrəyliyinin sınağıdır. Gəlin, iqlim fövqəladə əyləcini vaxtında çəkən nəsil olaq. Birlikdə dayanıqlığın daha təhlükəsiz, daha davamlı gələcəyin təməli olmasını və bu məqsədə nail olunması üçün resursları təmin edək”, -deyə BMT-nin rəhbəri üzv ölkələrə çağırış edib.