Neptunun peyklərində milyardlarla il əvvəl baş verən fəlakətin əlamətləri aşkar edilib
Neptunun bəzi peykləri və halqalarının yeni müşahidələri milyardlarla il əvvəl Günəş sisteminin ən xarici planeti ətrafında baş verən və Pluton ölçülü müdaxilənin səmavi dağıntıya səbəb olan fəlakət barədə dəlillər təqdim edib.
NUHÇIXAN “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, astronomlar NASA-nın “James Webb” kosmik teleskopundan istifadə edərək Neptunun Proteus, Larissa və Galatea adlı üç kiçik peykinin tərkibini və onun daxili tozlu halqalarını araşdırıblar və Günəş sisteminin xarici nöqtələrindəki müəyyən dünyaların dərinliklərində tapılması gözlənilən gil minerallarını üzə çıxarıblar. Bu maqneziumla zəngin mineralların Mars və Yupiter arasındakı əsas asteroid qurşağında orbitdə olan cırtdan planet Seresdə və bəzi meteoritlərdə mövcud olduğu məlumdur.
Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçısı və “Science Advances” jurnalında dərc olunmuş elmi məqalənin aparıcı müəllifi, planetar alim Rayli Deyvis teleskopun müşahidələrini şərh edərkən deyib: “Peyklərin özləri bu kimyəvi maddənin yerində baş verməsi üçün çox kiçik və soyuqdur, buna görə də gil başqa bir yerdən - daha böyük qədim dünyanın dərinliyindən gəlməlidir. Neptunun daxili peyklərində bu materialın tapılması planetin keçmişində həmin qədim dünyaları məhv edən fəlakətli hadisəyə işarə edir. Bu gün gördüyümüz kiçik peyklər və halqalar həmin dağıntılardan sonra meydana gəlib”.
Tədqiqatçılar bu fəlakətin arxasında duran səbəbin hazırda Neptunun ən böyük peyki olan, lakin əvvəllər Günəş sisteminin daha uzaq bir hissəsində, Kuiper qurşağı adlanan bölgədə yerləşən Triton olduğunu bildiriblər. Onlar qeyd ediblər ki, Günəş sisteminin təxminən 4,5 milyard il əvvəl - böyük qaz planetlərinin hələ də hazırkı orbitlərinə köç etdiyi xaotik bir dövrdə yaranmasından təxminən ilk milyard il sonra Neptunun cazibə qüvvəsi Tritonu ələ keçirib.
Triton Yerin peykindən kiçik olsa da, Kuiper qurşağının başqa göy cismi olan Plutondan bir qədər böyükdür.
Tritonun öz cazibə qüvvəsi ilə Neptunun orijinal peyklərini hərəkətə gətirdiyi və onların əksəriyyətinin bir-biri ilə toqquşmasına səbəb olduğu bildirilir. Neptunun hazırkı daxili peykləri də dağıntılardan əmələ gəlib.