Neftin qiymətinin sabitləşməsi iki müharibənin başa çatmasından asılıdır
Bu gün dünya bazarında neftin qiymətinin artmasına səbəb olan əsas amillərdən biri geosiyasi gərginliklərdir. Neft hasil edən və ixrac edən ölkələrdə baş verən müharibələr, siyasi böhranlar və iqtisadi sanksiyalar neftin hasilatına, daşınmasına və ixracına maneələr yaradır. Bütün bu geosiyasi proseslər neftin qiymətində gündəlik dəyişikliklərə səbəb olur. Bu gün də neftin qiymətində artım müşahidə olunub.
NUHÇIXAN xəbər verir ki, London birjasında “Brent” markalı neftin bir barelinin qiyməti 0,86 dollar artaraq 114,03 dollara çatıb. Nyu-York birjasında isə “Light” markalı neftin bir barelinin qiyməti 0,85 dollar artaraq 100,32 dollar təşkil edib.
Bunun əsas səbəblərindən biri Yaxın Şərq regionunda baş verən hadisələrdir. Bu region qlobal neft tədarükündə mühüm paya malikdir. Hörmüz boğazı kimi strateji dəniz yollarında daşımaların pozulması bazarda narahatlıq yarada bilər. Nəticədə alıcılar gələcəkdə neft qıtlığının yarana biləcəyini nəzərə alaraq alış həcmlərini artıra, bu isə qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, Rusiya və İran kimi neft ixrac edən ölkələrə qarşı tətbiq olunan sanksiyalar da dünya bazarına çıxarılan neftin həcmini azalda bilər.
Neftin qiymətinə təsir edən digər mühüm amil dünya üzrə tələbatın səviyyəsidir. İqtisadi inkişaf sürətləndikdə sənaye müəssisələri daha çox enerji sərf edir, yük və sərnişin daşımalarının həcmi artır, aviasiya və logistika sektorlarında yanacağa tələbat yüksəlir.
Xüsusilə Çin və Hindistan kimi iri iqtisadiyyatlarda istehsalın və nəqliyyatın genişlənməsi neftə olan tələbatı artıra bilər. Dünya bazarında neftə tələbat təklifdən daha sürətlə artarsa, alıcılar arasında rəqabət güclənir və qiymətlər yüksəlir. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, iqtisadi artım həmişə neftin bahalaşmasına səbəb olmur. İqtisadi fəallığın zəifləməsi və enerji istehlakının azalması qiymətlərə aşağı istiqamətdə təzyiq göstərə bilər.
Neft bazarında qiymətlərin formalaşmasında OPEC və OPEC+ ölkələrinin qərarları da mühüm rol oynayır. Bu təşkilatların üzvləri dünya neft təklifinin əhəmiyyətli hissəsini təmin etdikləri üçün hasilat həcmlərindəki dəyişikliklər beynəlxalq qiymətlərə təsir göstərə bilir. Bununla belə, son 10 ildə neft bazarındakı qiymət dəyişikliklərinə yalnız OPEC-in qərarları deyil, həm də geosiyasi vəziyyət təsir göstərib.
ABŞ-nin Enerji İnformasiya Administrasiyasının 2026-cı ilin oktyabrında yayımladığı məlumatlara əsasən, Yaxın Şərqdə enerji infrastrukturu və tankerlərlə bağlı hücumlar, eləcə də daşınma marşrutlarında yaranan məhdudiyyətlər neft qiymətlərinin yüksəlməsinə təsir edib.
Hazırda dünyada baş verən iki müharibə də neftin qiymətinə ciddi təsir göstərir. Bunlardan biri Rusiya-Ukrayna müharibəsi, digəri isə ABŞ-İran münaqişəsidir. Hər iki münaqişə dünya bazarına neft tədarükünün məhdudlaşması riskini artırır. Bu baxımdan, neft qiymətlərinin sabitləşməsi həmin münaqişələrin gedişindən və mümkün başa çatmasından, eləcə də qlobal neft təklifinin bərpasından asılıdır.