NASA “Hubble” teleskopunun fəaliyyət müddətini uzatmaq üçün özəl şirkətləri cəlb edir
NASA Yer ətrafında orbitdən çıxaraq 2033–2034-cü illərdə atmosferə daxil ola biləcək “Hubble” kosmik teleskopunun fəaliyyətini uzatmaq məqsədilə özəl şirkətlərə müraciətində onlara müvafiq texniki həllər hazırlamağı təklif edib.
NUHÇIXAN NASA-nın məlumatına istinadla xəbər verir ki, agentlik kommersiya podratçılarının bir neçə ssenarinin həyata keçirilməsi potensialını araşdırması üçün Məlumat Sorğusu (RFI) elan edib. Bu ssenarilərə teleskopun daha yüksək orbitə qaldırılması, avadanlıqlarının təmiri və modernləşdirilməsi, yaxud təhlükəsiz şəkildə orbitdən çıxarılması daxildir.
Maraqlanan şirkətlərdən müraciətlər 2026-cı il noyabrın 30-dək qəbul ediləcək.
Belə bir əməliyyatın həyata keçirilməsi zərurəti atmosferin yuxarı qatlarının müqaviməti səbəbindən “Hubble” teleskopunun orbitinin hündürlüyünün tədricən azalması ilə bağlıdır. Teleskopun öz mühərrik qurğusu olmadığından o, orbitini müstəqil şəkildə tənzimləyə bilmir.
NASA teleskopun azı 600 kilometr hündürlükdə yerləşən orbitə keçirilməsi imkanını nəzərdən keçirir. Ehtimal olunan missiyanın ən geci 2032-ci ilədək həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Bunun üçün podratçılar teleskopa yaxınlaşmaq, onu təhlükəsiz şəkildə tutmaq və zəruri manevrləri yerinə yetirmək üçün texnologiyalar təklif etməlidir. Şirkətlər, həmçinin texniki riskləri və istifadə olunacaq sistemlərin hazırlıq səviyyəsini qiymətləndirməlidir.
Bununla belə, NASA-nın hazırkı məlumat sorğusu maliyyələşdiriləcək missiyanın başlanması ilə bağlı qərarın verildiyi anlamına gəlmir. Agentlik özəl sektorun imkanlarını öyrənmək və təqdim olunan təkliflər əsasında teleskopun gələcək taleyini müəyyənləşdirmək niyyətindədir.
Əlavə problemlərdən biri də “Hubble” teleskopunun avadanlıqlarının vəziyyətidir. Kosmik obyektlərə dəqiq istiqamətlənməni təmin edən altı giroskopdan hazırda yalnız biri işlək vəziyyətdədir, daha biri isə ehtiyatda saxlanılır.
2022-ci ildə NASA və “SpaceX” şirkəti “Crew Dragon” kosmik gəmisindən istifadə etməklə teleskopun orbitinin yüksəldilməsi imkanlarını araşdırmışdı. Lakin həmin vaxt konkret missiyanın həyata keçirilməsi barədə qərar qəbul edilməmişdi.
1990-cı ildə orbitə buraxılan “Hubble” kosmik tədqiqatlar tarixinin ən mühüm elmi alətlərindən birinə çevrilib. Onun müşahidələri qalaktikalar, ulduzlar və Kainatın təkamülü haqqında unikal məlumatların əldə edilməsinə imkan yaradıb. İndi NASA əfsanəvi kosmik rəsədxananın elmi potensialını qoruyub saxlamaq üçün kommersiya texnologiyalarından yararlanmağa ümid edir.