BMT: Dünyada təxminən 1,5 milyard qadın və qız iqlim böhranının ən çox təsir etdiyi regionlarda yaşayır
Dünya üzrə hər üç qadın və qızdan biri (təxminən 1,5 milyard) siklon və quraqlıq kimi təhlükələrə yüksək dərəcədə məruz qalmanın qeyri-sabit iş yerləri və dərin gender bərabərsizliyi ilə birləşdiyi “iqlim qaynar nöqtələrində” yaşayır.
NUHÇIXAN xəbər verir ki, bu barədə BMT Qadınlar Təşkilatının Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən COP31 iqlim konfransında açıqladığı yeni hesabatda deyilir.
Təşkilatın “İqlim böhranı çağında gender bərabərliyi” adlı hesabatında qeyd olunur: “İqlim böhranı planetin həyatı üçün təhlükə yaradır, qadınları və qızları ən çox risk altında qoyan bərabərsizlikləri dərinləşdirir”.
Hesabatda iqlim dəyişmələrinə ən az məsuliyyət daşıyan ölkələrdə qadın və qızların onun təsirlərindən ən çox zərər çəkdiyi müəyyən edilib. Qeyd olunub ki, hazırkı tendensiyalar davam edərsə, dünya 2050-ci ilə qədər 1,8°C istiləşməyə doğru gedir ki, bu da daha dəhşətli quraqlıq, daşqınlar, meşə yanğınları və siklonlarla nəticələnəcək.
BMT Qadınlar Təşkilatı xəbərdarlıq edir ki, ən pis ssenaridə iqlim dəyişmələri əsrin ortalarına qədər 141 milyon əlavə qadın və qızı həddindən artıq yoxsulluğa sürükləyə bilər.
Təşkilatın icraçı direktoru Sima Bahous bildirib: “Dünyanın hər yerində qadınlar artıq öz icmalarında, laboratoriyalarda, parlamentlərdə və iqlim böhranının ön cəbhələrində daha yaxşı gələcək uğrunda mübarizəyə liderlik edirlər. Qadınlara və qızlara bərabər hüquqlar, resurslar və liderlik gücü verməliyik və onlar dünyamızın təcili ehtiyac duyduğu dəyişikliyi həyata keçirməyə kömək edəcəklər”.
Hesabata görə, 24 ölkədən əldə edilən məlumatlar göstərir ki, orta temperaturun 1°C artması qadınların ümumi gəlirlərinin kişilərə nisbətən 34 faizini itirməsinə səbəb ola bilər ki, bu da onların məhsul yığımı uğursuz olduqda qeyri-fermer işlərinə keçmək və ya miqrasiya etmək imkanlarının daha məhdud olması ilə əlaqədardır. İqlim dəyişmələri, həmçinin qadınların su və yanacaq toplamaq və fəlakətlərdən sonra ailə üzvlərinə qulluq etmək kimi ödənişsiz qayğı məsuliyyətlərini artırır.
“İstiləşən dünyamız genderəsaslı zorakılığa səbəb olan mövcud amilləri də artıra bilər. Belə ki, 14 ölkədə uzun müddət davam edən həddindən artıq quraqlığa məruz qalma yeniyetmə qızlara və gənc qadınlara qarşı cinsi zorakılıq ehtimalının 21 faiz artması ilə əlaqələndirilib”, -deyə təşkilat vurğulayır.
İqlim böhranı uşaq nikahlarına son qoymaq istiqamətində irəliləyişi də risk altına qoyur. Müvafiq məlumatların olduğu 46 ölkədən 24-də uşaq nikahlarının nisbəti daha quraq mühitlərdə rütubətli ərazilərə nisbətən daha yüksək olub. Eyni zamanda, süni intellekt (AI) texnologiyası enerji tələbatını artırsa da, 326 milyon qadın və qız hələ də elektrik enerjisinə çıxış imkanından məhrumdur.
Hesabatda diqqətə çatdırılır: “Ölkələrin iqlim fəaliyyət planlarının 73 faizi qadın və qızların üzləşdiyi riskləri tanısa da, yalnız üçdəbirindən bir qədər çoxu onları hərtərəfli şəkildə həll edir. Qadınlar hələ də iqlim qərarlarının qəbul edilməsindən əsasən kənarda qalırlar, enerji portfellərinin yalnız 12 faizinə sahibdirlər, iqlimə yönəlmiş Rəsmi İnkişaf Yardımı təşkilatının isə yalnız dörd faizi gender bərabərliyinə üstünlük verir. Eyni zamanda, qadın ətraf mühit müdafiəçiləri öz icmaları və planet üçün mübarizə apardıqları üçün təqib və ya ölümlə üzləşirlər.