“Evklid” missiyası 900 milyondan çox qalaktikanı müşahidə edib
Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) kainatın genişmiqyaslı strukturunu xəritələşdirmək üçün orbitdə hərəkət edən “Evklid” teleskopunun missiyasından ilk böyük məlumat toplusunu, o cümlədən 900 milyondan çox qalaktikanın müşahidələrini yayımlayıb. Bu məlumatlar alimlərin qaranlıq maddə və qaranlıq enerji kimi mürəkkəb kosmik komponentləri araşdırdığı bir vaxtda təqdim olunub.
NUHÇIXAN “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, noyabrın 12-də açıqlanan məlumatlar Yerdən baxıldıqda Ayın təxminən 9500 dəfə böyüklüyündə səmanın görüntüsünü əhatə edir. Missiyanın məqsədi 2031-ci ildə səmanın üçdəbirindən çoxunu əhatə edən ən böyük üçölçülü kosmos atlasını tamamlamaqdır.
Yayımlanan məlumat “Evklid” missiyasının təxminən 13 aylıq müşahidələrini əhatə edir və ümumilikdə 1,7 petabayt - 1,7 milyon giqabayt həcmindədir.
“Bu, ESA-nın “Evklid” missiyası və onda iştirak edən hər kəs üçün böyük bir mərhələdir”, -deyə layihənin astronomu Valeriya Pettorino bildirib.
2023-cü ildə Floridadan kosmosa göndərilən “Evklid” teleskopu kainatın necə genişləndiyi və zamanla onun strukturunun formalaşması, həmçinin qaranlıq enerji və qaranlıq maddənin təbiəti və böyük miqyaslarda cazibə qüvvəsinin rolu haqqında məlumatlar toplayır.
“Evklid” səmadakı qalaktikaların yalnız iki ölçüdə şəkillərini çəkməyəcək, həm də onların məsafəsini, üçüncü ölçünü ölçəcək. Bu, bizə qalaktikaların məkan və zaman daxilində, 10 milyard il ərzində və qalaktik müstəvimizdən kənarda bütün istiqamətlərdə harada olduğunu göstərəcək”, -deyə Pettorino bildirib.
Kainatın tərkibinə adi maddə ilə yanaşı, qaranlıq maddə və qaranlıq enerji də daxildir.
Adi maddə — ulduzlar, planetlər, qaz, toz və Yer kürəsindəki bütün tanış cisimlər kainat tərkibinin təxminən 5 faizini təşkil edir. Qalaktik miqyaslara təsir edən cazibə qüvvəsinin təsirlərinə məruz qalan qaranlıq maddə kosmosun təxminən 27 faizini ehtiva edə biləcək görünməz materialdır. Kainatın sürətlə genişlənməsindən məsul olduğu düşünülən qaranlıq enerji isə onun 68 faizini təşkil edə bilər.
Qaranlıq maddə və qaranlıq enerji işığı yaymır və udmur, bu səbəbdən də birbaşa müşahidə edilə bilməz.
“Evklid” missiyasının əvvəlki məlumat buraxılışları yalnız bir neçə günlük müşahidələri əhatə edirdi. Yeni buraxılmış məlumat dəsti bir ildən çox müddətə aiddir və hələ də kosmik teleskopun altı il ərzində görünən, habelə yaxın infraqırmızı işıqda araşdırılması planlaşdırılan ümumi kosmik fəza sahəsinin yalnız 14 faizini müşahidə edir. Bu məlumat buraxılışı gələn il qaranlıq enerji və qaranlıq maddə üzrə ilk nəticələrlə tamamlanacaq.