Azərbaycanın enerji siyasəti: iqtisadi inkişafdan humanitar inkişafa doğru
Bakı, 2 İyun 2026 – Bakı Enerji Həftəsi, illərdir ki, yalnız enerji sektorunun aparıcı simalarını bir araya gətirən iqtisadi platforma olmaqdan çıxaraq, Azərbaycanın son otuz ildə əldə etdiyi inkişafın, beynəlxalq əməkdaşlıq fəlsəfəsinin və humanitar nailiyyətlərinin nümayiş olunduğu mühüm qlobal tribuna kimi özünü təsdiqləmişdir. Bu mötəbər tədbir, ölkənin enerji resurslarından səmərəli istifadə edərək əldə etdiyi tərəqqini, həmçinin bu tərəqqinin insan kapitalının inkişafına, sosial rifahın yüksəldilməsinə və milli mədəniyyətin qorunmasına necə xidmət etdiyini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırır.
Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsinin açılış mərasimindəki çıxışı bir daha göstərdi ki, Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız iqtisadi gəlirlər və ixrac göstəriciləri ilə ölçülmür. Bu siyasətin əsas məqsədi və ən mühüm nəticəsi insan kapitalının inkişafı, cəmiyyətin sosial rifahının yüksəldilməsi, milli mədəniyyətin qorunması və dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsidir. Bu yanaşma, enerji sərvətlərinin sadəcə xammal deyil, həm də ölkənin hərtərəfli inkişafı üçün strateji bir vasitə olduğunu vurğulayır.
Azərbaycanın müasir enerji strategiyasının təməli 1990-cı illərin əvvəllərində, ölkənin iqtisadi çətinliklər, siyasi qeyri-sabitlik, qaçqın və məcburi köçkün problemi ilə üz-üzə qaldığı bir dövrdə qoyulmuşdur. Məhz neft və qaz resurslarından səmərəli istifadə sayəsində Azərbaycan ağır böhran mərhələsindən çıxaraq regionun aparıcı dövlətlərindən birinə çevrilə bildi. Bu strateji qərarlar, ölkənin iqtisadi müstəqilliyini təmin etməklə yanaşı, sosial sahədə də əhəmiyyətli irəliləyişlərə zəmin yaratdı. Bu gün ölkədə yoxsulluğun minimum səviyyəyə enməsi, müasir sosial infrastrukturun qurulması, təhsil və səhiyyə sistemlərinin yenilənməsi enerji gəlirlərinin insan amilinə yönəldilməsinin bariz nəticəsidir. Bu baxımdan, Azərbaycan modeli təbii sərvətlərin yalnız iqtisadi deyil, həm də humanitar inkişaf vasitəsinə çevrilməsinin uğurlu nümunəsidir, bu da ölkənin inkişaf fəlsəfəsinin mərkəzində insan amilinin dayandığını göstərir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan mühüm məqamlardan biri də enerji resurslarından əldə edilən gəlirlərin ölkənin strateji inkişafına, o cümlədən mədəni irsin bərpasına və təbliğinə yönəldilməsidir. Bu siyasət nəticəsində təkcə yollar, məktəblər və xəstəxanalar kimi fiziki infrastruktur tikilməyib, eyni zamanda Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin qorunması və təbliği istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilmişdir. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işləri enerji siyasətinin humanitar nəticələrinin bariz göstəricisidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə tarixi-mədəni abidələrin bərpası, məscidlərin, muzeylərin, mədəniyyət ocaqlarının yenidən qurulması milli yaddaşın dirçəldilməsinə xidmət edir. Bu proses təkcə infrastruktur layihəsi deyil, həm də mədəni identikliyin və tarixi ədalətin bərpasıdır, bu da Azərbaycanın öz keçmişinə və dəyərlərinə nə qədər bağlı olduğunu nümayiş etdirir.
Azərbaycanın enerji layihələri artıq uzun müddətdir ki, iqtisadi əməkdaşlıq sərhədlərini aşaraq siyasi və humanitar tərəfdaşlıq platformasına çevrilib. Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Cənub Qaz Dəhlizi və digər beynəlxalq layihələr müxtəlif xalqlar və dövlətlər arasında etimadın, qarşılıqlı anlaşmanın və sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu gün Azərbaycan qazının 16 ölkəyə çatdırılması təkcə enerji təchizatı məsələsi deyil, bu, eyni zamanda regionlararası əməkdaşlığın, mədəni dialoqun və sülhə xidmət edən qarşılıqlı asılılıq münasibətlərinin formalaşması deməkdir. Müasir dünyada enerji diplomatiyası humanitar diplomatiyanın ayrılmaz hissəsinə çevrilir və Azərbaycanın həyata keçirdiyi siyasət də məhz bu yanaşmanı nümayiş etdirir, ölkənin beynəlxalq arenada etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini gücləndirir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri də bərpaolunan enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr idi. Günəş, külək və hidroenerji istiqamətində nəzərdə tutulan iri investisiyalar Azərbaycanın yalnız bugünkü deyil, gələcək nəsillərin maraqlarını da nəzərə alan, davamlı inkişafa yönəlmiş strateji baxışından xəbər verir. Ətraf mühitin qorunması, iqlim dəyişikliklərinə qarşı mübarizə və təmiz enerji mənbələrinin genişləndirilməsi artıq qlobal humanitar gündəliyin mühüm hissəsidir. Azərbaycanın bu prosesdə fəal iştirak etməsi ölkənin beynəlxalq məsuliyyətə sadiqliyini və qlobal problemlərin həllinə töhfə vermək istəyini nümayiş etdirir.
Bakı Enerji Həftəsində səsləndirilən fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycanın uğurunun əsasını milli maraqlara söykənən müstəqil siyasət təşkil edir. Təbii sərvətlər yalnız iqtisadi gəlir mənbəyi kimi deyil, insanın rifahına, dövlətin güclənməsinə və milli-mədəni dəyərlərin qorunmasına xidmət edən strateji resurs kimi qiymətləndirilir. Son otuz ilin təcrübəsi sübut edir ki, düzgün idarə olunan enerji siyasəti ölkənin iqtisadi qüdrətini artırmaqla yanaşı, onun humanitar və mədəni inkişafına da güclü təkan verir. Bakı Enerji Həftəsi isə bu uğur modelinin beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunduğu ən nüfuzlu platformalardan biri olaraq qalır. Azərbaycanın enerji strategiyası bu gün artıq yalnız neft və qaz hekayəsi deyil, bu, insan kapitalının inkişafı, milli mədəniyyətin qorunması, beynəlxalq əməkdaşlığın genişlənməsi və gələcək nəsillərə məsuliyyət hissi üzərində qurulan müasir dövlətçilik modelinin hekayəsidir.
Gülxarə Əhmədova
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı