Teatr xalqın mədəni yaddaşını, milli-mənəvi dəyərlərini və sənət ənənələrini yaşadan mühüm sənət ocaqlarından biridir. Bu sənət sahəsində kukla teatrının da özünəməxsus yeri var. Kukla səhnəsi yalnız uşaqlar üçün nəzərdə tutulan tamaşalarla məhdudlaşmır, fərqli bədii ifadə vasitələri və aktyor oyunu ilə geniş yaradıcılıq imkanları təqdim edir.
Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrı uzun illərdir Naxçıvanın mədəni həyatında özünəməxsus yer tutan sənət ocaqlarından biri kimi fəaliyyət göstərir. Teatr kollektivi müxtəlif mövzulara müraciət edən tamaşalar hazırlayır, milli teatr ənənələrinin qorunmasına və yeni yaradıcılıq axtarışlarının həyata keçirilməsinə töhfə verir.
Teatrın yaradıcılıq fəaliyyətində beynəlxalq səhnələrdə iştirakı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kollektiv bu dəfə Türkiyənin Van şəhərində keçirilən III Beynəlxalq Monotamaşalar Festivalında Azərbaycanı təmsil edib. Teatrın festivala ilk dəfə qatılması və iki tamaşa ilə çıxış etməsi Naxçıvan səhnə sənətinin beynəlxalq müstəvidə təqdimatı baxımından diqqətəlayiq hadisədir.
Monotamaşa janrı aktyor sənətinin mürəkkəb istiqamətlərindən biridir. Belə tamaşalarda əsas səhnə yükü bir aktyorun üzərinə düşür. İfaçı obrazı canlandırmaqla yanaşı, tamaşanın ritmini, emosional gərginliyini və tamaşaçı ilə canlı ünsiyyətini də özü təmin edir. Bu isə yüksək səhnə hazırlığı və peşəkarlıq tələb edir.
Van şəhərində keçirilən festivalda Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrını iki səhnə işi təmsil edib. Səyyad Məmmədov P. Seyidlinin qələmə aldığı “Killerdən teleqram” monotamaşasını, Əfqanə Ələsgərova isə müəllifi olduğu “Səssiz fəryad” monotamaşasını təqdim edib.
Hər iki tamaşa festivalın proqramında Naxçıvan teatrının yaradıcılıq imkanlarını nümayiş etdirib. Bir aktyorun səhnədə tamaşanın əsas yükünü öz üzərinə götürməsi ifaçıdan obrazın xarakterini, hadisələrin inkişafını və əsərin emosional xəttini tamaşaçıya çatdırmaq bacarığı tələb edir.
Festivalın yekununda Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının hər iki tamaşası mükafatla qiymətləndirilib. Səyyad Məmmədov “Ən yaxşı kişi aktyor”, Əfqanə Ələsgərova isə “Ən yaxşı qadın aktrisa” nominasiyasına layiq görülüb. Beləliklə, teatrın beynəlxalq monotamaşalar festivalında ilk iştirakı iki mükafatla nəticələnib.
Əfqanə Ələsgərovanın “Səssiz fəryad” monotamaşasının həm müəllifi, həm də ifaçısı olması xüsusi diqqət çəkir. Müəllifin yaratdığı bədii dünyanı səhnədə özü canlandırması əsərin ideyası ilə ifanın birbaşa vəhdətini təmin edir. Tamaşanın festival proqramında təqdim olunması və Əfqanə Ələsgərovanın “Ən yaxşı qadın aktrisa” nominasiyasına layiq görülməsi bu yaradıcılıq işinin diqqətçəkən nəticələrindəndir.
Səyyad Məmmədovun “Killerdən teleqram” monotamaşasında nümayiş etdirdiyi ifa da festivalın nəticələrində öz əksini tapıb. “Ən yaxşı kişi aktyor” nominasiyasına layiq görülməsi aktyorun festival çərçivəsində təqdim etdiyi səhnə işinin mükafatla qiymətləndirildiyini göstərir.
Beynəlxalq festivalların əhəmiyyəti yalnız əldə olunan mükafatlarla ölçülmür. Bu cür tədbirlər müxtəlif ölkələrin teatr kollektivlərinin bir araya gəlməsinə, sənət adamlarının yaradıcılıq təcrübəsi ilə tanış olmasına və fərqli səhnə yanaşmalarının öyrənilməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, sənətçilər öz yaradıcılıq nümunələrini yeni tamaşaçı auditoriyasına təqdim etmək imkanı qazanırlar.
Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının Van festivalında iştirakı da bu baxımdan əhəmiyyətli yaradıcılıq təcrübəsidir. Kollektivin beynəlxalq səhnədə təmsil olunması Naxçıvan teatr sənətinin tanıdılmasına xidmət etməklə yanaşı, gələcək yaradıcılıq əlaqələri üçün də yeni imkanlar yaradır.
Festivalda əldə olunan nəticə yalnız səhnədə çıxış edən aktyorların deyil, tamaşaların hazırlanmasında iştirak edən bütün yaradıcı heyətin əməyinin göstəricisidir. Rejissor işi, aktyor ifası, səhnə tərtibatı, musiqi, texniki hazırlıq və digər yaradıcı proseslər tamaşanın bütöv şəkildə formalaşmasına xidmət edir.
Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının III Beynəlxalq Monotamaşalar Festivalında ilk iştirakı iki mükafatla başa çatıb. Van səhnəsində təqdim olunan “Killerdən teleqram” və “Səssiz fəryad” monotamaşaları ilə əldə olunan nəticə Naxçıvan teatrının beynəlxalq yaradıcılıq platformasında təqdimatı baxımından diqqətəlayiq hadisədir.
Mənsurə Hümbətova
Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının rejissor assistenti
