Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı: təhlükəsizlik, sülh və əməkdaşlığın yeni reallıqları - FOTOLAR
Mart ayının 12-də Azərbaycan daha bir mötəbər beynəlxalq tədbirə ev sahibliyi edib. Bakıdakı Gülüstan sarayında Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusunda XIII Qlobal Bakı Forumu öz işinə başlayıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev XIII Qlobal Forumun açılış mərasimindəki dərin məzmunlu çıxışında dünyada və regionumuzda baş verən proseslər və digər aktual mövzularla bağlı fikirlərini ifadə etdi. Dövlət başçısının çıxışı qlobal miqyasda baş verən geosiyasi dəyişikliklərin fonunda Azərbaycanın mövqeyini və əldə etdiyi təcrübəni ətraflı şəkildə ortaya qoydu.
Təhlükəsizlik və sabitlik müasir dünyanın əsas prioritetidir
Dövlət başçısı vurğuladı ki, bu gün dünyada baş verən hadisələr təhlükəsizlik və sabitlik məsələlərinin hər bir dövlət üçün əsas prioritetə çevrildiyini göstərir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi ciddi çağırışlarla üz-üzədir və bir çox ölkələr uzun illər ərzində qurduqları inkişaf modelinin təhlükə ilə qarşılaşdığını görürlər. Bu baxımdan təhlükəsizlik, müdafiə və sabitlik məsələləri bütün digər inkişaf istiqamətlərinin əsasında dayanır. Çünki bu amillər olmadan iqtisadi inkişafdan, sosial rifahdan və ya beynəlxalq əməkdaşlıqdan danışmaq mümkün deyil.
Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, Azərbaycan da uzun illər ərzində məhz təhlükəsizlik məsələlərini əsas prioritet kimi müəyyənləşdirib. Xüsusilə Ermənistanın işğal siyasəti nəticəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması Azərbaycanın qarşısında duran ən böyük problem idi. Buna görə də dövlət siyasətinin əsas məqsədi suverenliyin və ərazi bütövlüyünün bərpası olmuşdur.
Azərbaycanın müharibə və sülh təcrübəsi
Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın münaqişə dövründə qazandığı təcrübənin beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm nümunə ola biləcəyini vurğuladı. O qeyd etdi ki, Azərbaycan təxminən 30 il ərzində ərazisinin 20 faizinin işğal altında qalması ilə üzləşib. Bu müddət ərzində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, etnik təmizləməyə məruz qalmışdır. Beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarlara baxmayaraq, uzun illər ərzində işğal faktı aradan qaldırılmadı. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan öz suveren hüququndan istifadə edərək torpaqlarını azad etdi. Dövlət başçısı vurğuladı ki, ölkə bu addımı beynəlxalq hüquqa, xüsusilə də BMT Nizamnaməsində təsbit olunmuş özünümüdafiə hüququna əsaslanaraq atdı. 2020-ci ildə baş verən İkinci Qarabağ Müharibəsi nəticəsində Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa etdi. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, bu proses bir daha göstərdi ki, beynəlxalq hüquq və ədalət sizin tərəfinizdədirsə, sülhə nail olmaq üçün gücdən istifadə etmək zəruridir. Azərbaycan əvvəlcə hərbi yolla torpaqlarını azad etdi, daha sonra isə siyasi yollarla sülhə nail oldu.
Sülhün əldə olunması və yeni mərhələ
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın Ermənistanla münasibətlərində yeni mərhələnin başladığını bildirdi. O qeyd etdi ki, iki ölkə arasında sülhün əldə olunması region üçün mühüm hadisədir. 2023-cü ilin payızında baş vermiş son qanlı toqquşmadan sonra cəmi iki ildən az müddətdə sülh razılaşmasına nail olunması normallaşmanın görünməyən sürətidir. Dövlət başçısı vurğuladı ki, bu nəticə güclü siyasi iradə və müharibənin sona çatmalı olduğunun dərk olunması sayəsində mümkün oldu. Artıq yeddi aydır ki, regionda real sülh şəraiti mövcuddur, sərhəddə sabitlik təmin edilib və hərbi itkilər qeydə alınmır. Dövlət başçısının sözlərinə görə, “sülhdən daha yaxşı heç nə yoxdur” və Azərbaycan məhz davamlı və uzunmüddətli sülhün tərəfdarıdır.
Azərbaycanın sülhə sadiqliyinin göstəricisi kimi Ermənistanla iqtisadi əlaqələrin bərpası da qeyd edildi. Prezident bildirdi ki, Azərbaycan Ermənistan istiqamətində bir sıra məhdudiyyətləri aradan qaldırıb və hətta enerji məhsullarının ixracına başlayıb. Bu addım Azərbaycanın regionda davamlı sabitlik yaratmaq niyyətini nümayiş etdirir.
Vasitəçilərsiz dialoq və yeni diplomatik yanaşma
Prezident İlham Əliyev çıxışında münaqişənin həlli prosesində vasitəçilərin fəaliyyətini də tənqid etdi. Onun sözlərinə görə, illər boyu fəaliyyət göstərən ATƏT-in Minsk qrupu münaqişənin həllinə real töhfə vermədi və proses faktiki olaraq dondurulmuş vəziyyətdə saxlanıldı. Azərbaycan son mərhələdə qərara gəldi ki, sülh danışıqları birbaşa və ikitərəfli formatda aparılmalıdır. Prezident vurğuladı ki, məhz vasitəçilərsiz dialoq və qarşılıqlı siyasi iradə sayəsində sülhə nail olmaq mümkün oldu. Bu yanaşma gələcəkdə digər münaqişələrin həllində də nümunə kimi qiymətləndirilə bilər.
Enerji təhlükəsizliyi və Azərbaycanın rolu
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri enerji təhlükəsizliyi idi. O qeyd etdi ki, müasir dövrdə enerji məsələsi yalnız iqtisadi deyil, həm də milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib. Dünya bazarlarında enerji qiymətlərinin dəyişməsi bir çox ölkələrin iqtisadi sabitliyinə birbaşa təsir göstərir. Azərbaycan isə bu sahədə etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Ölkə həm neft, həm qaz, həm də elektrik enerjisi istehsalı və ixracı ilə məşğuldur. Prezident bildirdi ki, son bir il ərzində Azərbaycandan qaz alan ölkələrin sayı 12-dən 16-ya yüksəlib. Bu isə Azərbaycanın Avropa və digər regionlar üçün mühüm enerji təminatçısına çevrildiyini göstərir.
Dövlət başçısı həmçinin Azərbaycanın OPEC+ formatında məsuliyyətli tərəfdaş olduğunu və neft bazarında balanslı qiymət siyasətini dəstəklədiyini qeyd etdi. Onun sözlərinə görə, stabil və proqnozlaşdırıla bilən enerji bazarı həm istehsalçılar, həm də istehlakçılar üçün vacibdir.
Nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi Azərbaycan
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın qlobal nəqliyyat və logistika sistemində artan roluna da diqqət çəkdi. O qeyd etdi ki, ölkə uzun illər ərzində enerji gəlirlərini nəqliyyat infrastrukturu layihələrinə yönəldib və bu gün Azərbaycan mühüm tranzit qovşaqlarından birinə çevrilib. Hazırda Azərbaycan həm Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi, həm də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi üzrə strateji tərəfdaş kimi çıxış edir. Bu layihələr Avropa, Asiya və Yaxın Şərq regionlarını birləşdirən mühüm logistika marşrutları hesab olunur. Prezident bildirdi ki, Ermənistanla sülh əldə edildikdən sonra Orta Dəhlizin yeni istiqaməti üzərində də iş aparılır. Bu layihə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat, enerji və kommunikasiya əlaqələrinin yaradılmasına imkan verəcək. Beləliklə, regionda yeni iqtisadi imkanlar formalaşacaq və bu layihə bütün iştirakçı ölkələr üçün qarşılıqlı fayda gətirəcək.
Nəticə
Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı müasir dünyada baş verən dəyişikliklər fonunda Azərbaycanın siyasi baxışlarını və strateji prioritetlərini aydın şəkildə ortaya qoydu. Çıxışda təhlükəsizlik, sülh, enerji əməkdaşlığı və nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi kimi məsələlər xüsusi vurğulandı. Azərbaycanın işğal, müharibə və sülh mərhələlərindən keçərək əldə etdiyi təcrübə beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm nümunə kimi təqdim edildi. Prezidentin vurğuladığı kimi, güclü siyasi iradə, beynəlxalq hüquqa hörmət və regional əməkdaşlıq sülhün və sabitliyin təmin olunmasının əsas şərtləridir. Bu baxımdan Azərbaycan yalnız regionda deyil, qlobal miqyasda da sabitlik və əməkdaşlıq üçün mühüm tərəfdaş kimi çıxış etməyə davam edir.
Təhminə Babayeva
Naxçıvan MR Ali Məclisinin deputatı