Azərbaycan-Ukrayna münasibətləri: mədəni əməkdaşlıq və humanitar dəyərlər kontekstində
Bakı, 27 Aprel 2026 – Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri zamanı səsləndirdiyi bəyanatlar, iki ölkə arasındakı münasibətlərin dərinliyini və çoxşaxəliliyini bir daha nümayiş etdirmişdir. Bu səfər, sadəcə siyasi və iqtisadi əlaqələrin formal çərçivəsini aşaraq, həm də iki qədim xalqın mədəniyyət və mənəvi dəyərlərinin harmonik şəkildə qovuşduğu bir üfüqü işıqlandırmışdır. Diplomatik protokolların fövqündə, bu görüş xalqlararası həmrəyliyin, qarşılıqlı hörmətin və etimadın bədii bir təzahürü kimi yaddaşlara həkk olunmuşdur.
Prezident Əliyevin qeyd etdiyi kimi, son dörd ildə baş tutan yeddi yüksək səviyyəli görüş, sadəcə rəsmi təmaslar silsiləsi deyil, həm də iki lider arasında yaranan şəxsi münasibətlərin, səmimi fikir mübadilələrinin və mənəvi yaxınlığın bariz nümunəsidir. Bu görüşlər, beynəlxalq təşkilatların çərçivəsində baş versə də, əslində, iki fərqli, lakin bir-birinə hörmətlə yanaşan mədəniyyətin dialoqunu, onların bir-birinə qarşı bəslədiyi dərin hörmət və sarsılmaz etimadı əks etdirir. 2019-cu ildən bəri davam edən bu sıx əlaqələr, xüsusilə 2022-ci ilin yanvarında Kiyevə edilən səfərlə daha da dərinləşmiş, Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərini yeni bir mədəni-siyasi müstəviyə qaldıraraq, strateji tərəfdaşlığın əsaslarını daha da möhkəmləndirmişdir.
Əməkdaşlığın təməlində dayanan güclü siyasi sənədlər – 2008-ci ildə Kiyevdə və 2011-ci ildə Bakıda imzalanan strateji tərəfdaşlıq sazişləri – yalnız hüquqi çərçivə deyil, həm də iki dövlətin ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığı kimi beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə və müqəddəs dəyərlərə olan sarsılmaz inamının bədii ifadəsidir. Bu sənədlər, beynəlxalq arenada bir-birinə dəstək olan iki qardaş xalqın mədəniyyətindəki ədalət və həqiqət axtarışının, qarşılıqlı dəstəyin və beynəlxalq hüquqa hörmətin təcəssümüdür. Xarici İşlər nazirlikləri səviyyəsində mütəmadi keçirilən məsləhətləşmələr və Hökumətlərarası Komissiyanın iclasları, bu mədəni-siyasi dialoqun davamlılığını, dərinliyini və effektivliyini təmin edərək, əməkdaşlığın bütün sahələrində irəliləyişə zəmin yaradır.
Energetika sahəsindəki əməkdaşlıq, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR)-ın Ukraynadakı uzunmüddətli və uğurlu fəaliyyəti ilə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu, sadəcə iqtisadi maraqların kəsişməsi deyil, həm də iki ölkənin enerji təhlükəsizliyinə, birgə inkişafa, rifaha və dayanıqlı gələcəyə olan ortaq baxışının simvoludur. Yarım milyard dolları ötən ticarət dövriyyəsi, rəqəmlərin quru dilindən daha çox, xalqlararası iqtisadi və mədəni mübadilənin canlı bir nümunəsidir. Birgə layihələr və sərmayə qoyuluşları, mədəniyyətlərin bir-birini zənginləşdirdiyi, ortaq dəyərlər ətrafında birləşdiyi və qarşılıqlı fayda əsasında inkişaf etdiyi bir mühit yaradır.
Hərbi-texniki əməkdaşlıq və müdafiə sənayesindəki birgə istehsal imkanları, təhlükəsizlik məsələlərinə ortaq yanaşma, iki xalqın öz müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü və mədəni kimliyini qorumaq əzminin göstəricisidir. Bu, sadəcə texniki bir məsələ deyil, həm də milli ruhun, vətənpərvərlik hissinin, ortaq mübarizə əzminin və suverenlik uğrunda mübarizənin bədii təcəssümüdür. Bu əməkdaşlıq, regional təhlükəsizliyə töhfə verməklə yanaşı, hər iki ölkənin müdafiə qabiliyyətini gücləndirir.
Prezident Zelenskinin Azərbaycanın Ukraynaya göstərdiyi humanitar yardıma görə ifadə etdiyi dərin təşəkkür, bu münasibətlərin ən humanist və mədəni tərəfini ortaya qoyur. Müharibədən əziyyət çəkən uşaqlara göstərilən dəstək, Azərbaycan xalqının mədəniyyətində dərin köklərə malik olan mərhəmət, şəfqət və insanpərvərlik dəyərlərinin canlı sübutudur. Bu, sadəcə maddi yardım deyil, həm də mənəvi dayaq, ümid işığı və çətin anlarda dost əlinin uzadılmasıdır. Bu cür humanitar jestlər, xalqlararası münasibətlərin təməlini təşkil edən empatiya və həmrəyliyi gücləndirir.
Ukrayna Prezidentinin sülh danışıqlarının Azərbaycanda aparılması arzusunu dilə gətirməsi, Azərbaycanın beynəlxalq arenada sülh və dialoq platforması kimi qəbul edilməsinin mədəni-diplomatik əhəmiyyətini bir daha vurğulayır. Bu, Azərbaycanın çoxmədəniyyətli və tolerant cəmiyyətinin, sülhə və anlaşmaya verdiyi dəyərin beynəlxalq səviyyədə tanınmasıdır. Azərbaycanın bu rolu, regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə yönəlmiş davamlı səylərinin təbii nəticəsidir.
Azərbaycan və Ukrayna arasında mövcud olan bu dinamik və çoxşaxəli əlaqələr, sadəcə siyasi və iqtisadi maraqların deyil, həm də mədəniyyətlərin, dəyərlərin və insanpərvərlik prinsiplərinin harmonik birliyidir. Bu dostluq körpüsü, gələcək nəsillər üçün də bir ilham mənbəyi olacaq, mədəniyyətlərin qovuşduğu üfüqlərdə yeni-yeni bədii nəfəslər yaradacaqdır. Prezidentlərin Münhendəki son görüşü də daxil olmaqla, müntəzəm təmaslar, bu əlaqələrin davamlı inkişafının və möhkəmlənməsinin təminatıdır. Bu səfər, Azərbaycan-Ukrayna dostluğunun inkişafına növbəti mühüm mədəni töhfədir və iki xalqın gələcək əməkdaşlığı üçün parlaq perspektivlər vəd edir.
Gülxarə Əhmədova
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı