1993-cü ilin İyun Hadisələri və Milli Qurtuluşun Tarixi Əhəmiyyəti
15 İyun – Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan xalqının tarixində ən mühüm və taleyüklü günlərdən biridir. Bu tarix müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması, siyasi sabitliyin bərpası və ölkənin gələcək inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan qısa müddət ərzində ciddi problemlərlə üzləşdi. Ermənistanın hərbi təcavüzü davam edir, torpaqlar işğal altına düşür, ölkə daxilində siyasi qarşıdurmalar dərinləşir, iqtisadi vəziyyət isə getdikcə ağırlaşırdı. Yeni formalaşan dövlət institutlarının zəifliyi idarəetmədə çətinliklər yaradır, cəmiyyətdə qeyri-müəyyənlik və narahatlıq artırdı.
1993-cü ilin iyununda baş verən hadisələr ölkəni daha da ağır vəziyyətə sürüklədi. Dövlət müstəqilliyi və milli birlik ciddi təhlükə ilə üz-üzə qaldı, vətəndaş qarşıdurması ehtimalı gücləndi. Belə bir mürəkkəb şəraitdə xalqın və siyasi dairələrin diqqəti Naxçıvan Muxtar Respublikasında fəaliyyət göstərən ümummilli lider Heydər Əliyevə yönəldi.
1993-cü il iyunun 9-da ümummilli lider Heydər Əliyev xalqın təkidli çağırışı ilə Naxçıvandan Bakıya gəldi. Onun paytaxta qayıdışı ölkədə yaranmış siyasi böhranın aradan qaldırılması, sabitliyin təmin edilməsi və dövlətçiliyin qorunması istiqamətində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Cəmiyyətdə böyük ümid yaradan bu hadisə sonrakı proseslərin əsasını qoydu.
İyunun 15-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi isə ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirildi. Sonralar həmin tarix Milli Qurtuluş Günü elan edildi. Bu gün təkcə bir siyasi vəzifəyə seçilmə faktı deyil, həm də Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunması və inkişaf yoluna çıxmasının simvolu hesab olunur.
Həmin dövrdə Azərbaycan eyni vaxtda bir neçə ciddi təhlükə ilə qarşı-qarşıya idi. Daxili siyasi böhran, davam edən müharibə və xarici geosiyasi təsirlər dövlətçiliyin mövcudluğunu risk altına salırdı. Bu mürəkkəb şəraitdə ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsi, dövlətçilik təfəkkürü və strateji uzaqgörənliyi ölkənin gələcək taleyinin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynadı.
Heydər Əliyevin fəaliyyətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri hadisələrə yalnız cari vəziyyət prizmasından deyil, dövlətin uzunmüddətli maraqları baxımından yanaşması idi. Onun rəhbərliyi dövründə siyasi sabitlik təmin edildi, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı və iqtisadi inkişaf üçün əlverişli şərait yaradıldı.
Bu mərhələdə Azərbaycanın enerji strategiyasının formalaşdırılması, xarici investisiyaların cəlb olunması, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi və dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi ölkənin gələcək inkişafının əsasını təşkil etdi. Sonrakı illərdə əldə olunan uğurlar da məhz həmin dövrdə müəyyən edilmiş dövlətçilik kursunun nəticəsi kimi qiymətləndirilir.
Bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən həmin siyasi kurs uğurla davam etdirilir. Dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi, ordunun gücləndirilməsi, ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpası müasir Azərbaycanın əldə etdiyi mühüm nailiyyətlər sırasındadır.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin 1993-cü ildə siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunmasında və gələcək inkişafının təmin edilməsində həlledici rol oynayıb. Buna görə də 15 İyun yalnız keçmişin xatirəsi deyil, həm də dövlətçilik, milli birlik və müstəqillik ideallarının təntənəsi kimi dəyərləndirilir.
Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan xalqına mühüm bir həqiqəti xatırladır: müstəqilliyi qazanmaq böyük nailiyyətdir, onu qorumaq, möhkəmləndirmək və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək isə daha böyük məsuliyyətdir.
Azad Novruzov
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı