Davos Forumu 2026-cı ilin inkişaf edən 10 ən yaxşı texnologiyasını açıqlayıb
İyunun 23-də Dalyanda keçirilən “Davos-2026” forumunun iştirakçıları növbəti üç-beş il ərzində iqtisadi və sosial mənzərəni dəyişdirəcək inqilabi texnologiyaların təqdim olunduğu “2026-cı ilin inkişaf edən 10 ən yaxşı texnologiyası” adlı hesabat dərc ediblər.
NUHÇIXAN “People's Daily” qəzetinə istinadla xəbər verir ki, hesabatda kommersiyalaşma və sosial tətbiq mərhələsinə çatmağa hazır olan on perspektivli texnologiya araşdırılır.
2026-cı ilin yeni və ən yaxşı 10 texnologiyası aşağıdakılardır:
Bütün ssenarilərdə şəbəkəyə qoşulmuş enerji. Binalar, nəqliyyat vasitələri, fabriklər və data mərkəzləri getdikcə enerji istehlakçıları və təchizatçıları kimi ikili rol oynayır və lazım olduqda, saxlanılan elektrik enerjisini şəbəkəyə qaytara bilir. Bu model enerji sisteminin dayanıqlığını artırır və yerli bərpaolunan enerji mənbələrindən səmərəli istifadəni asanlaşdırır.
Birbaşa litium çıxarılması. Bu texnologiya litiumu duzlu sudan bir neçə saat ərzində çıxarır, ənənəvi proseslərin tələb etdiyi vaxtı (adətən aylar çəkir) əhəmiyyətli dərəcədə azaldır, eyni zamanda su istehlakını və torpaq izini minimuma endirir. Texnologiyanın əsas batareya xammalı üçün təchizat zəncirini genişləndirməsi və qlobal təchizat zəncirinin sabitliyini artırması gözlənilir.
Passiv radiasiya soyutma materialları. Bu materiallar Günəş işığını əks etdirir və istiliyi atmosferə yayır, enerji sərf etmədən binaları və avadanlıqları soyudur. Onun sayəsində enerji istehlakı azalır və yüksək temperaturlara uyğunlaşma artır.
Per- və polifluoralkil maddəsinin (PFAS) parçalanma texnologiyası. Yeni təmizləmə prosesi ənənəvi üsullarla çıxarılması olduqca çətin olan və “davamlı kimyəvi maddələr” kimi tanınan per- və polifluoralkil maddələrini effektiv şəkildə parçalayır. Bu texnologiya su hövzələrindən və ətraf mühitdən davamlı çirkləndiriciləri tamamilə təmizləməyi vəd edir.
Dəqiq fermentasiya texnologiyası. Mikroorqanizmlərdən istifadə edərək müəyyən komponentlərin və materialların səmərəli şəkildə sintezi qida, kimyəvi maddələr və əczaçılıq məhsulları istehsal etmək üçün yeni, ekoloji cəhətdən təmiz və səmərəli yol açır.
Ekzosomlardan istifadə edərək dərman çatdırılması. Ekzosomlar hüceyrələr tərəfindən ifraz olunan təbii hissəciklərdir. Onlar modifikasiya edildikdən sonra terapevtik dərmanları bədənə dəqiq şəkildə çatdıra bilər. Bu hissəciklərin əvvəllər əldə edilməsi çətin olan beyin kimi terapevtik hədəflərə təsir göstərməsi gözlənilir.
Fərdiləşdirilmiş mRNA şiş peyvəndləri. Bu vaksinlər xəstənin immun sistemini aktivləşdirir və şiş hüceyrəsinə xas mutant antigenləri dəqiq tanımağa imkan verir ki, bu da əməliyyatdan sonra xərçəngin təkrarlanma riskini effektiv şəkildə azalda bilər.
Dərmanların hazırlanmasında kvant-impuls modelləşdirməsi. Bu metod molekullararası qarşılıqlı təsirləri ən yüksək dəqiqliklə simulyasiya edir, tədqiqatçılara potensial dərmanları daha tez və səmərəli şəkildə skrininq etməyə imkan verir.
Dünya modeli. Bu, süni intellekt sistemlərinə fiziki mühitin vahid anlayışını formalaşdırmaq üçün multimodal məlumatları inteqrasiya etməyə imkan verir və bununla da proqnozlaşdırmanı, planlaşdırmanı və real dünya ilə maşının qarşılıqlı təsirini yaxşılaşdırır.
Çəpərli kriptoqrafiya. Bu, mövcud kompüterlərin və gələcək kvant kompüterlərinin hücumlarına davamlıdır, məlumatları effektiv şəkildə qoruyur. Kvant hesablamasının inkişafı ilə bu texnologiya rəqəmsal infrastrukturun sabit işləməsini təmin edə bilər.
Forumun təşkilatçıları bildiriblər ki, illərdir süni intellektin proqram təminatına yönəlməsindən sonra transformativ texnologiyalar artıq ekranlardan müasir iqtisadiyyatın əsasını təşkil edən fiziki sistemlərə - enerji, tibb, qida və materiallara keçir. Təqdim edilən on inkişaf etməkdə olan texnologiyadan səkkizi fiziki sistemlərə birbaşa təsir göstərmək potensialına malikdir və rəqabət üstünlüyünü proqram təminatından infrastruktur, materiallar, bioloji proseslər, sənaye məlumatlarını idarə etmək qabiliyyətinə keçirir. Bundan əlavə, builki seçilmiş inkişaf etməkdə olan texnologiyaların çoxu istehsaldakı coğrafi maneələri aradan qaldırır, habelə vacib resursların istehsalını iqlim və geoloji şəraitin məhdudiyyətlərindən azad edir.
XVII Yay Davos Forumu 23-25 iyun tarixlərində Çinin Liaonin əyalətinin Dalian şəhərində keçirilir. “Miqyaslı innovasiya” mövzusunda keçirilən forum qlobal iqtisadi inkişafın yeni yollarını müzakirə etmək üçün 90-dan çox ölkə və bölgədən 1700-dən çox qonağı bir araya gətirir.